Shkruan: Shqipe HOXHA

Lahuta jonë pellasge/ilire/shqiptare zbritur qysh nga Centaurët e lapithëve të Thesalisë !

Centauri Cheiron, i cili në vend të një lyre luan me lahutë !

the centaur Cheiron , who instead of a lyre plays either the Gusle, or the Rebec .

Centaurët kanë zbritur nga Ixion, mbreti i Lapithëve të Thesalisë

Pindar , Pythian Odes 2,42-48

Pas vdekjes së tij Cheiron u transferua nga Zeusi si një centaur plejadë në qiellin e natës.

Werner Perrey: Constellations and their legends . Urachhaus, Stuttgart 1999, ISBN 3-8251-7172-8 .

Peirithous

Biri i Ixionit, mbret i Lapithas të Thesalisë dhe mik i Theseut, u martua me Hippodameia, e bija e Butes.

BkI223 Ai luftoi Centaurët në festën e tij të martesës.

BkII681 BkXII80 BkXII175 Ati i Polypoetes.

BkXIV292 Homeri përsërit mitin që ka babën e Zeusit Peirithous në Dia gruan e Ixion.

Peiros, Peiroos, Peirous

Një bir i Imbras nga Aeni, ai ishte komandant i Trakëve që ishin aleatë me Priamin në Luftën e Trojës.

Këto epika nuk u shkruan nga popullata shqiptare si një mjet i artit, por janë një medium kompleks shprehjeje që përmbledh në thellësi historinë e gjatë kulturore. Në format e tyre më të hershme ato datojnë nga Mesjeta dhe ende mbajnë idetë pagane-animiste në të drejtën e tyre.

Svetozar Koljevic : The Epic in the making. Clarendon Press, Oxford 1980, p. 1

Këto këngë me lahutëi i kënduan kryesisht në netët e dimrit kur u mblodhën në dhomat e mysafirit, ku “burrat kreshnike” (burra të guximshëm) qëndruan dhe u mblodhën, por edhe në kullota malore dhe në malet ku ecnin me kopetë që jetonin në hijet e lisit ose burimet e afërta të kullotave malore të Daberdol, Kushetice etj

Është propozuar një origjinë para-osmane nga zgjedhja e temës, qëndron në traditën e këngëve heroike edhe te Gjergj Fishta (1871-1940) vepër e famshme Lahuta e Malçis që ka luftën e lirisë së shqiptarëve në këtë temë.

Me fillimin e viteve 1980, numri i lahutarëve (rapsode) është zvogëluar në mënyrë drastike këtu, në të njëjtën kohë, numri i teksteve të mbizotëruara gjithashtu është zvogëluar ndjeshëm.

Arsyeja kryesore e theksuar është konkurrenca e llojeve të reja të këngëve, pasi stacionet e radios dhe televizionit kanë hequr leksionet e Lahutës nga programi.

Ardian Ahmedaja: Songs with Lahute and Their Music. In: Philip V. Bohlman, Nada Petković (ed.): Balkan Epic – Song, History, Modernity . (Europea: Ehnomusicologies and Modernities, No. 11). The Scarecrow Press, Lanham 2012, p. 101.

Lahuta from pumpkin from Northern Albania Mirditë

Ardian Ahmedaja: Songs with Lahute and Their Music . 2012, p. 102.

Ardian Ahmedaja: Songs with Lahute and Their Music . 2012, p. 104.

Byzantine ivory carving of the 10th century with one of the earliest representations of the Byzantine lyre

Biforium Monastery Kalenić, playing Cheiron the Gusle (Rebec), around 1410.

The first pictorial representations of the Gusle and the Guslenspiel can be recorded at the beginning of the 15th century. In the monastery of Kalenić , in the lunette of the bifurium, on the north outer conche of the monastery church, there is a bas-relief depicting the centaur Cheiron , who instead of a lyre plays either the Gusle, or the Rebec .

Roksanda Pejović: A Historical Survey of Musical Instruments as Portrayed Mediaeval Art in Serbia and Macedonia. In: International Review of the Aesthetics and Sociology of Music. Vol. 13, no. 2 1982, p. 177-182.

Guslen player Rašid Hasović from Sjenica, Ethnographic Museum Belgrade

Shqiptari i Sjenices dikur me lahutë..

Centaur in the village smithy of Arnold Böcklin

Cheiron teaches the young Achilles the game on the Kithara . Ancient Roman fresco from the Augusteum (the so-called basilica) in Herculaneum . National Archaeological Museum of Naples