Shkruan: Shqipe HOXHA

Finiqi/ Fenika /Foinikia ka një histori të lashtë. Ka qenë kryeqendra e kaonëve, ndërsa në shekullin III u bë kryeqyteti i gjithë shtetit të Epirit.
FINIQI. Fshat në rrethin e Sarandës (L), në rrë- zën P të malit të Finiqit.
Akademia e Shkencave e RPS të Shqipërisë; Fjalori enciklopedik shqiptar (1985). Fjalor enciklopedik shqiptar. Akademia e Shkencave e RPSSH. p. 260.
The modern village of Finiqi is on a minor road which links the Saranda–Delvina road and the main Saranda-Gjirokastra road.
Fshati modern i Finiqit është në një rrugë të vogël që lidh rrugën Sarandë-Delvinë dhe rrugën kryesore Sarandë-Gjirokastër.
Gillian Gloyer (7 January 2015). Albania. Bradt Travel Guides. p. 228. ISBN 978-1-84162-855-4
Phoenice (Phoinike) was the capital and most important city of the Chaonians.
Fenika (Foinike) ishte kryeqyteti dhe qyteti më i rëndësishëm i kaonëve.
Hansen & Nielsen 2004, p. 348.
The Chaonians Ancient Illyrians: Cháones tribe that inhabited the region of Epirus located in the north-west of modern Greece and southern Albania. Together with the Molossians and the Thesprotians, they formed the main tribes of the northwestern Illyrian group.
Kaonët ilirët e lashtë : Kaonet fis që banuan në rajonin e Epirit që gjendet në veri-perëndim të Greqisë moderne dhe jugut të Shqipëris .
Së bashku me Molosët dhe Thesprotët , ata formuan fiset kryesore të grupit ilir veriperëndimor.
Encyclopædia Britannica (“Epirus”) 2013; Errington 1990, p. 43; Hammond 1998, p. 75; Hammond 1994, pp. 430, 434; Hammond 1982, p. 284; Wilkes 1995, p. 104.
Foinikia ka një histori të lashtë. Ai ka qenë kryeqendra e kaonëve, ndërsa në shekullin III u bë kryeqyteti i gjithë shtetit të Epirit.
Sipas Polibit, ka qenë qyteti më i fortifikuar i Epirit. Ngrihej në një kodër në formën e një anijeje të përmbysur.
Fshati i sotëm ndodhet në rrëzë të kësaj kodre. Ka tri seksione muresh të ruajtura në kodër: muret e akropolit, muret e periudhës së zgjerimit të akropolit dhe muret e qytetit të fortifikuar.
Këto mure, që dallohen për vëllimin e tyre të madh, datohen me përafërsi midis shek. IV dhe II para Kr.
Tek akropoli është zbuluar një thesar i vogël, që në periudhën bizantine u shndërrua në baptister. Po ashtu është zbuluar një teatër me kapacitet të madh. Janë gjendur edhe tri çisterna që i përkasin periudhës midis shek. V dhe shek. III para. Kr. dhe disa rrënoja ndërtesash.
Prej vitit 2000 një mision arkeologjik i Universitetit të Bolonjës (Itali), kryen rregullisht gërmime arkeologjike. Gjithashtu Finiqi ka edhe nje kishe te vogel.